ติดดอยคืออะไร แก้ได้ง่าย ๆ เพียงรู้สิ่งนี้

ติดดอย คือ สภาวะในการลงทุนที่นักลงทุนเข้าไปซื้อสินทรัพย์ เช่น หุ้น คริปโตเคอร์เรนซี ทองคำ หรือ Forex ในราคาที่สูง แต่หลังจากนั้นราคาของสินทรัพย์นั้นกลับปรับตัวลดลงอย่างต่อเนื่อง จนทำให้ราคาตลาดในปัจจุบันต่ำกว่าต้นทุนที่ซื้อมาอย่างมาก ส่งผลให้พอร์ตการลงทุนแสดงผลขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง (Unrealized Loss) และหากนักลงทุนไม่ต้องการขายตัดขาดทุนเพื่อยอมรับความสูญเสีย ก็จำต้องถือสินทรัพย์นั้นต่อไปในระยะยาวเพื่อรอคอยให้ราคากลับคืนสู่ต้นทุนเดิม

เปิดหน้าจอพอร์ตการลงทุนขึ้นมาแล้วเจอตัวเลขสีแดงกระพริบพร้อมผลติดลบจำนวนมหาศาล สภาวะแบบนี้ในหมู่นักลงทุนไทยเข้าใจกันดีว่า ติดดอย ปัญหาชวนปวดหัวที่ไม่มีใครอยากให้เกิดขึ้นกับตัวเอง การที่ต้นทุนหน้าตักอยู่สูงลิบลิ่วขณะที่ราคาจริงในตลาดไหลลงไปอยู่ใต้เหวสร้างความกดดันทางจิตวิทยาอย่างรุนแรงให้กับทั้งมือใหม่และมือโปร สำหรับคนที่กำลังเผชิญหน้ากับปัญหานี้หรือต้องการหาวิธีป้องกันล่วงหน้า ข้อมูลชุดนี้จะพาไปสำรวจรากเหง้าของปัญหา พร้อมแนวทางปฏิบัติจริงในการแก้ดอยอย่างมีหลักการ เพื่อเปลี่ยนพอร์ตสีแดงให้กลับมามีชีวิตชีวาและสามารถเติบโตได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว

เจาะลึกความหมายเชิงจิตวิทยาและพฤติกรรม ติดดอย คือ อะไรในโลกการลงทุน

คำว่า ติดดอย คือศัพท์แสลงยอดฮิตที่สะท้อนภาพสถานการณ์การลงทุนได้อย่างเห็นภาพชัดเจนที่สุด ลองจินตนาการว่าตัวเรากำลังยืนอยู่บนยอดเขาสูงท่ามกลางอากาศหนาวเหน็บเพียงลำพัง โดยที่ไม่สามารถลงมาด้านล่างได้เพราะหนทางเต็มไปด้วยความลาดชัน ในเชิงตัวเลขทางการเงิน เหตุการณ์นี้หมายความว่าคุณมีสินทรัพย์ที่มีราคาสูงกว่ามูลค่าตลาดปัจจุบัน (Overvalued) สภาวะนี้ตราบใดที่ยังไม่ได้กดคำสั่งขายออกไป ทางบัญชีจะเรียกว่าการขาดทุนทางตัวเลข (Paper Loss) แต่ในทางจิตวิทยามันได้สร้างความเครียดและบั่นทอนความมั่นใจในการตัดสินใจลงทุนรอบถัดไปเป็นที่เรียบร้อยแล้ว

สิ่งที่น่าสนใจคือ ปัญหาของการ ติดดอย คือปฏิกิริยาทางจิตวิทยาที่เรียกว่า Loss Aversion หรือพฤติกรรมกลัวการสูญเสีย มนุษย์เรามักจะรู้สึกเจ็บปวดจากการเสียเงินมากกว่ารู้สึกยินดีเมื่อได้เงินในจำนวนที่เท่ากัน ทำให้นักลงทุนจำนวนมากเลือกที่จะหลับตาข้างหนึ่งแล้วถือสินทรัพย์ที่มูลค่าลดลงเรื่อย ๆ เอาไว้ เพียงเพราะไม่อยากยอมรับความจริงว่าตัวเองเลือกทางผิดนั่นเอง

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้นักลงทุนติดดอยโดยไม่รู้ตัว

ก่อนที่จะไปเรียนรู้วิธีการแก้ไข สิ่งสำคัญคือต้องรู้ก่อนว่าอะไรเป็นตัวการขับเคลื่อนให้เราไปยืนอยู่บนยอดดอย เพื่อที่จะได้ปิดความเสี่ยงเหล่านั้นในอนาคต

1. ลุยซื้อตามกระแสเพราะกลัวตกรถ (FOMO - Fear of Missing Out)

นี่คือชนวนเหตุอันดับหนึ่งที่ทำให้คนติดดอยกันมากที่สุด เมื่อเห็นราคาของหุ้นหรือเหรียญคริปโตพุ่งทะยานขึ้นไปอย่างรุนแรง พร้อมกับกระแสข่าวโคมลอยตามโซเชียลมีเดียว่าราคากำลังจะไปต่ออีกหลายเท่าตัว ความกลัวว่าจะพลาดโอกาสรวยทำให้นักลงทุนตัดสินใจกระโดดเข้าร่วมวงทันทีโดยไม่ได้ดูเลยว่าราคานั้นได้สะท้อนปัจจัยบวกไปหมดแล้ว และมักจะเป็นช่วงที่เจ้ามือใหญ่เริ่มรินขายทำกำไรพอดี

2. ขาดการวางแผนจุดตัดขาดทุน (No Stop Loss)

การเทรดโดยไม่มีจุดตัดขาดทุนเปรียบเหมือนการขับรถลงเขาด้วยความเร็วสูงโดยไม่มีเบรก นักลงทุนหลายคนมักคิดว่าราคาลงได้เดี๋ยวก็เด้งกลับขึ้นมาได้ แต่ในความเป็นจริงของตลาดทุน สินทรัพย์บางประเภทเมื่อผ่านจุดสูงสุดไปแล้วอาจจะใช้เวลาเป็นทศวรรษหรืออาจจะไม่กลับไปที่จุดเดิมอีกเลย การไม่มีวินัยในการตัดไฟตั้งแต่ต้นลมจึงเปลี่ยนจากแผลถลอกเล็ก ๆ ให้กลายเป็นการติดดอยยาวนานข้ามปี

3. มั่นใจในตัวเองมากเกินไปและซื้อเฉลี่ยขาลงแบบผิดวิธี

ความรู้เท่าไม่ถึงการณ์เกี่ยวกับการถัวเฉลี่ยต้นทุนทำให้นักลงทุนจำนวนมากยิ่งเติมเงินยัดเข้าไปในสินทรัพย์ที่กำลังเป็นเทรนด์ขาลงอย่างรุนแรง การคิดว่าราคาถูกแล้วต้องมีถูกกว่าเสมอ (Falling Knife) หากพื้นฐานของสินทรัพย์นั้นเปลี่ยนไป การระดมทุนเข้าไปถัวขาลงโดยไม่วิเคราะห์โครงสร้างราคาจะยิ่งเป็นการเพิ่มขนาดของยอดดอยให้ใหญ่ขึ้นและเงินจมหนักกว่าเดิม

สัญญาณเตือนภัยล่วงหน้าก่อนที่ราคาจะพาไปติดดอย

การสังเกตพฤติกรรมของกราฟและปริมาณการซื้อขายจะช่วยให้ไหวตัวทันก่อนที่จะสายเกินไป สัญญาณเตือนภัยที่ต้องระวังมีดังนี้

• ราคาพุ่งแรงแบบชันเกิน 45 องศา: การปรับตัวขึ้นอย่างรุนแรงโดยไม่มีช่วงพักฐาน มักเป็นราคาที่เกิดจากอารมณ์ของตลาดมากกว่าปัจจัยพื้นฐาน ซึ่งเสี่ยงต่อการเกิดแรงเทขายทำกำไรอย่างรุนแรง

• อินดิเคเตอร์แสดงภาวะซื้อมากเกินไปยาวนาน: เช่น RSI ทะลุระดับ 70 หรือ 80 ขึ้นไปแล้วแช่อยู่เป็นเวลานาน สัญญาณนี้บอกว่าแรงซื้อเริ่มตึงตัวและพร้อมจะเกิดการย่อตัวได้ทุกเมื่อ

• ปริมาณการซื้อขายเริ่มลดลงสวนทางกับราคา: ราคาทำจุดสูงสุดใหม่แต่ปริมาณซื้อขายกลับน้อยลง (Bearish Divergence) สะท้อนว่าไม่มีเม็ดเงินใหม่เข้ามาหนุนราคาในรอบนั้นแล้ว

4 กลยุทธ์กู้ชีพพอร์ตลงทุน วิธีรับมือเมื่อติดดอยอย่างมีระบบ

เมื่อรู้ตัวว่ายืนอยู่บนดอยเรียบร้อยแล้ว สิ่งที่ต้องทำทันทีคือการตั้งสติและเลิกใช้อารมณ์ในการตัดสินใจ จากนั้นให้เลือกใช้กลยุทธ์การบริหารจัดการพอร์ตตามความเหมาะสมของสภาพสินทรัพย์และสภาพคล่องในกระเป๋า

กลยุทธ์ที่ 1: การตัดใจคัทลอส (Cut Loss) เพื่อรักษาทุนรอน

วิธีที่เจ็บปวดที่สุดแต่เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพที่สุดในการหยุดยั้งความเสียหาย กลยุทธ์นี้เหมาะสำหรับสินทรัพย์ที่พื้นฐานเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง หรือไม่มีอนาคตในการเติบโตอีกแล้ว การยอมรับความพ่ายแพ้และดึงเงินสดส่วนที่เหลือกลับคืนมา จะช่วยเปิดโอกาสให้เรานำเงินก้อนนี้ไปลงทุนในสินทรัพย์ใหม่ที่มีแนวโน้มเติบโตดีกว่า เพื่อดึงทุนคืนกลับมาในเวลาที่รวดเร็วขึ้น

กลยุทธ์ที่ 2: ทยอยถัวเฉลี่ยแบบมีชั้นเชิง (DCA - Dollar Cost Averaging)

วิธีนี้จะใช้ได้ผลก็ต่อเมื่อสินทรัพย์นั้นเป็นสินทรัพย์ที่มีพื้นฐานแข็งแกร่ง มีการเติบโตระยะยาว และราคาที่ลดลงมาเกิดจากสภาวะตื่นตระหนกของตลาดระยะสั้น (Market Panic) การตั้งระบบซื้อสะสมในจำนวนเงินที่เท่ากันทุกเดือนจะช่วยดึงราคาเฉลี่ยของดอยลงมาด้านล่างเรื่อย ๆ เมื่อตลาดพลิกกลับมาเป็นขาขึ้น พอร์ตจะกลับมาทำกำไรได้ไวกว่าการนั่งรออยู่เฉย ๆ บนยอดดอยเดิม

กลยุทธ์ที่ 3: การทำ Short Against Port (SAP)

นี่คือเทคนิคขั้นสูงสำหรับนักลงทุนที่มีประสบการณ์ วิธีการคือการยอมขายสินทรัพย์ที่ติดดอยออกไปก่อนในราคาปัจจุบันแม้จะขาดทุน เพราะวิเคราะห์แล้วว่ากราฟราคากังมีแนวโน้มดิ่งลงไปได้อีกลึก จากนั้นเมื่อราคาไหลลงไปจนถึงจุดต่ำสุดที่เป็นแนวรับสำคัญ ก็นำเงินก้อนเดิมนั้นกลับไปช้อนซื้อสินทรัพย์ตัวเดิมกลับคืนมา ซึ่งจะได้จำนวนหน่วยหรือจำนวนหุ้นที่มากขึ้นกว่าเดิม โดยที่ใช้เงินทุนเท่าเดิม วิธีนี้ช่วยลดต้นทุนเฉลี่ยได้อย่างดีเยี่ยมโดยไม่ต้องควักเงินในกระเป๋าเพิ่มเลย

กลยุทธ์ที่ 4: ปล่อยวางและถือยาวเพื่อรอเงินปันผล (หากเป็นหุ้นพื้นฐานดี)

หากสินทรัพย์ที่ถืออยู่เป็นหุ้นขนาดใหญ่ระดับบลูชิพ (Blue Chip) ที่มีกระแสเงินสดมั่นคงและมีการจ่ายเงินปันผลอย่างสม่ำเสมอ แม้ราคาบนหน้าจอจะติดลบ แต่ตราบใดที่บริษัทยังทำมาค้าขายได้ดี นักลงทุนสามารถเลือกที่จะปิดหน้าจอเทรดแล้วเก็บสะสมเงินปันผลที่ได้ในแต่ละปีกลับเข้ามาหล่อเลี้ยงพอร์ต รอคอยจนกว่าวัฏจักรเศรษฐกิจจะหมุนเวียนกลับมาเป็นขาขึ้นอีกครั้ง

การคัดแยกประเภทสินทรัพย์บนดอย ตัวไหนควรคัท ตัวไหนควรถือต่อ

การแก้ไขปัญหาดอยจำเป็นต้องใช้การวิเคราะห์สินทรัพย์รายตัว เพราะโครงสร้างและอนาคตของแต่ละสิ่งไม่เหมือนกัน

สินทรัพย์ประเภท "ดอยคุณภาพ" ที่สามารถถือรอได้

คือกลุ่มหุ้นหรือสินทรัพย์ที่มีโมเดลธุรกิจแข็งแกร่ง มีกำไรสุทธิเติบโตอย่างต่อเนื่อง และเป็นผู้นำในอุตสาหกรรม การติดดอยในสินทรัพย์ประเภทนี้มักเกิดจากการซื้อผิดจังหวะในช่วงที่ตลาดเก็งกำไรสูงเกินไป แต่เมื่อเวลาผ่านไป มูลค่าที่แท้จริงของบริษัทจะเติบโตขึ้นตามทันราคาและพาเราลงจากดอยได้ในที่สุด

สินทรัพย์ประเภท "ดอยไร้อนาคต" ที่ต้องตัดใจให้เร็ว

คือกลุ่มหุ้นปั่น หุ้นที่มีหนี้สินล้นพ้นตัว หรือเหรียญคริปโตที่สร้างขึ้นมาตามกระแสโดยไม่มีระบบนิเวศน์รองรับ สินทรัพย์เหล่านี้เมื่อราคาดิ่งลงแล้ว มักจะไม่มีวันกลับขึ้นมาอีกเลย การดันทุรังถือต่อหรือโอนเงินเข้าไปถัวเฉลี่ยจะยิ่งทำให้สูญเสียเงินทุนไปโดยเปล่าประโยชน์

ความแตกต่างของการติดดอยในแต่ละตลาดการเงิน

พฤติกรรมและความรุนแรงของสภาวะติดดอยมีความแตกต่างกันไปตามประเภทของสินทรัพย์ ซึ่งนักลงทุนต้องเข้าใจกลไกเฉพาะตัวของแต่ละตลาด

การติดดอยในตลาดหุ้น

ตลาดหุ้นค่อนข้างมีความปลอดภัยทางโครงสร้างสูงหากเลือกหุ้นของบริษัทที่มีกำไรสุทธิต่อเนื่อง การติดดอยในหุ้นมักจะมีเวลาให้คิดและวางแผนค่อนข้างนาน และส่วนใหญ่มีเงินปันผลคอยช่วยเยียวยาจิตใจระหว่างทาง ยกเว้นกรณีเดียวคือการไปไล่ซื้อหุ้นปั่นที่ไม่มีปัจจัยพื้นฐานรองรับ ซึ่งอาจจะทำให้ติดดอยถาวรและไม่มีวันได้ลงอีกเลย

การติดดอยในตลาดคริปโตเคอร์เรนซี

ความผันผวนระดับสูงของโลกคริปโตทำให้คำว่า ติดดอย คือเรื่องที่สามารถเกิดขึ้นได้ภายในเวลาไม่กี่ชั่วโมง สินทรัพย์ดิจิทัลบางตัวอาจราคาดิ่งลงไปถึง 80-90% ในช่วงตลาดหมี (Bear Market) การติดดอยในตลาดนี้ต้องการการตัดสินใจที่เฉียบขาด หากเป็นเหรียญอันดับต้น ๆ ของโลกที่มีโปรเจกต์ใช้งานจริงก็ยังมีโอกาสฟื้นตัว แต่หากเป็นเหรียญกระแสหรือเหรียญมีม (Meme Coin) การเลือกที่จะถือยาวอย่างไร้เป้าหมายอาจจบลงด้วยการขาดทุนร้อยเปอร์เซ็นต์

การติดดอยในตลาด Forex และทองคำ

เนื่องจากตลาด Forex เป็นการเทรดคู่สกุลเงินที่มีระบบเลเวอเรจ (Leverage) เข้ามาเกี่ยวข้อง การติดดอยในตลาดนี้จึงมีความอันตรายสูงสุด หากไม่มีการตั้งจุด Stop Loss ปล่อยให้ราคาลากสวนทางไปเรื่อย ๆ พอร์ตอาจเผชิญภาวะ Margin Call หรือโดนบังคับปิดสถานะจนพอร์ตระเบิด (Liquidation) ขาดทุนเงินทั้งพอร์ตได้ในพริบตา แตกต่างจากการถือหุ้นหรือคริปโตที่ราคายังติดลบแต่สินทรัพย์ยังอยู่ในพอร์ต

วิธีวางระบบเทรดเพื่อป้องกันพอร์ตพังระยะยาว

การป้องกันไม่ให้ตัวเองไปยืนอยู่บนจุดสูงสุดของราคา คือการสร้างเกราะกำบังผ่านระเบียบวินัยและระบบเทรดที่มีมาตรฐาน

จัดทำบันทึกการเทรด (Trading Journal)

ทุกครั้งที่เปิดคำสั่งซื้อขาย ให้บันทึกเหตุผลลงไปเสมอว่าทำไมถึงซื้อ ซื้อที่ราคาเท่าไหร่ และวางแผนจะขายที่จุดไหน การย้อนกลับมาอ่านบันทึกจะทำให้เห็นแพทเทิร์นความผิดพลาดของตัวเองว่ามักจะเผลอใจไปติดดอยด้วยสาเหตุเดิม ๆ หรือไม่ และช่วยให้ปรับปรุงวินัยได้ดีขึ้น

วางสัดส่วนความเสี่ยงต่อผลตอบแทน (Risk-Reward Ratio)

ก่อนจะกดซื้อสินทรัพย์ใด ๆ ต้องประเมินระยะทำกำไรเทียบกับระยะขาดทุนเสมอ เช่น หากจุดตัดขาดทุนอยู่ที่ 5% จุดทำกำไรควรจะอยู่ตั้งแต่ 10-15% ขึ้นไป (RR 1:2 หรือ 1:3) ระบบนี้จะช่วยให้แม้ว่าเราจะเทรดผิดทางบ่อยครั้ง แต่การชนะเพียงไม่กี่ครั้งก็สามารถคลุมยอดความเสียหายทั้งหมดได้ และทำให้ห่างไกลจากคำว่าติดดอยอย่างสิ้นเชิง

ข้อคิดเตือนใจสำหรับการเปลี่ยน "ยอดดอย" ให้เป็นบทเรียนราคาแพง

การติดดอยไม่ได้มีแต่ข้อเสียเสมอไป หากเรามองในแง่บวกและนำความผิดพลาดนั้นมาตกผลึก มันคือคอร์สเรียนวิชาการลงทุนที่สมจริงที่สุดที่จะช่วยขัดเกลาให้เรากลายเป็นนักลงทุนที่รอบคอบและแข็งแกร่งขึ้น นักลงทุนระดับโลกหลายคนต่างเคยผ่านสภาวะนี้มาแล้วทั้งสิ้น สิ่งสำคัญคือการถอดบทเรียนว่าเราพลาดเพราะอะไร เพื่อที่จะไม่ทำผิดซ้ำสองในอนาคต

สำหรับใครที่สนใจเรื่องการลงทุนและอยากจะเริ่มลงทุน เทรด Forex สามารถเปิดบัญชีผ่าน GOC Prime ทางหน้าเว็บไซต์ได้เลย เพราะเรามีบริการด้านการเทรดที่ครบวงจร ด้วยจุดเด่นอย่างไม่มีค่า Swap เลเวอเรจ ที่ปรับได้ตามสไตล์การเทรดของแต่ละท่าน ค่าธรรมเนียมที่เป็นมิตรต่อทุกฝ่าย และการดูแลด้วยทีมงานคนไทยตลอด 24 ชั่วโมง จึงเป็นอีกหนึ่งตัวเลือกที่ตอบโจทย์ทั้งมือใหม่และเทรดเดอร์ที่มีประสบการณ์ ให้คุณโฟกัสกับการวางกลยุทธ์ได้อย่างเต็มที่ในทุกจังหวะของตลาด

FAQ 5 คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับสภาวะติดดอยในการลงทุน

1. สภาวะติดดอยแตกต่างจากการขาดทุนจริง ๆ อย่างไร?

การติดดอยคือสภาวะที่ราคาตลาดต่ำกว่าต้นทุน แต่ยังไม่ได้ทำการขายสินทรัพย์นั้นออกไป จึงเป็นเพียงการขาดทุนในงบกำไรขาดทุนที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง (Unrealized Loss) ส่วนการขาดทุนจริง (Realized Loss) จะเกิดขึ้นทันทีเมื่อนักลงทุนกดยืนยันคำสั่งขายตัดขาดทุนออกไป

2. ควรปล่อยทิ้งไว้ให้ติดดอยนานแค่ไหน ถึงจะเรียกว่าควรถอดใจคัทลอส 

ไม่มีกำหนดเวลาที่ตายตัว แต่ขึ้นอยู่กับปัจจัยพื้นฐานของสินทรัพย์นั้น หากประเมินแล้วพบว่าธุรกิจนั้นหมดอนาคต หรือเกิดวิกฤตทางโครงสร้างที่ไม่มีทางฟื้นตัวได้ การคัทลอสทันทีเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดโดยไม่ต้องสนใจว่าติดดอยมานานแค่ไหนแล้ว

3. การใช้ระบบออโตเมติกคัทลอส (Auto Stop Loss) จำเป็นสำหรับทุกสินทรัพย์ไหม 

จำเป็นอย่างยิ่งสำหรับสินทรัพย์ที่มีความเสี่ยงสูงและผันผวนรุนแรง เช่น Forex คริปโต หรือการเทรดด้วยสัญญาฟิวเจอร์ส ส่วนการลงทุนออมหุ้นระยะยาวในกองทุนดัชนีหรือหุ้นบลูชิพชั้นนำ อาจใช้การบริหารหน้าตักแบบกระจายความเสี่ยงแทนการตั้ง Auto Stop Loss ได้

4. มีโอกาสไหมที่สินทรัพย์ที่ติดดอยอยู่จะกลายสภาพเป็นศูนย์ล้มละลายไปเลย 

มีโอกาสเกิดขึ้นได้แน่นอน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในกลุ่มหุ้นขนาดเล็กที่ไม่มีพื้นฐานรองรับ หุ้นที่โดนปั่นราคา หรือเหรียญคริปโตเคอร์เรนซีเกิดใหม่ที่ไม่มีนวัตกรรมใด ๆ ดังนั้นจึงห้ามคิดว่าราคาลงมาเยอะแล้วจะไม่สามารถลงต่อได้อีก

5. จะทำอย่างไรไม่ให้เกิดสภาวะเครียดและจิตตกเมื่อพอร์ตติดดอยหนัก 

วิธีแก้ที่ดีที่สุดคือการทำความเข้าใจเรื่องการบริหารเงินหน้าตัก (Money Management) ตั้งแต่ก่อนเริ่มลงทุน อย่าใส่เงินร้อนหรือเงินทั้งหมดในชีวิตเข้ามาในตลาดเก็งกำไร เมื่อเงินที่นำมาลงทุนเป็นเงินเย็นที่แบ่งสัดส่วนมาอย่างดี ความกดดันทางอารมณ์จะลดลงและทำให้สามารถมองแผนการแก้ดอยได้อย่างเป็นระบบแจ่มชัดขึ้น